Πώς λύνουν τα παιδιά τα καθημερινά τους προβλήματα;

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην καθημερινότητά τους μπορεί να φαίνονται σε εμάς απλά, για εκείνα όμως είναι πολύ σημαντικά. Ο τρόπος με τον οποίο τα αντιμετωπίζουν, αλλά και ο τρόπος που εμείς τους δείχνουμε πώς να τα αντιμετωπίζουν, είναι σημαντικός για το πώς θα αντιμετωπίζουν τα προβλήματα και στην υπόλοιπη ζωή τους.

Τι προβλήματα μπορεί να αντιμετωπίζει ένα παιδί;

να του πάρουν το παιχνίδι από τα χέρια

να θέλει να παίξει με ένα το παιχνίδι αλλά να το έχει εκείνη τη στιγμή ένα άλλο παιδί

να το χτυπήσει ένα άλλο παιδί

να χαλάσει η ζωγραφιά του από ατύχημα

να χαθεί το αγαπημένο του παιχνίδι

Πολύ συχνά, βλέπουμε σε τέτοιες περιπτώσεις τον ενήλικα να παρεμβαίνει, λέγοντας στα παιδιά τι είναι το σωστό και τι λάθος, ενώ πολλές φορές ορίζουν αυτόματα τις συνέπειες για τη λάθος αντιμετώπιση.

Η πιο συνηθισμένη συμβουλή, είναι πως αν για παράδειγμα κάποιο παιδί θέλει ένα παιχνίδι ενώ το έχει εκείνη τη στιγμή κάποιο άλλο, θα πρέπει να το ζητήσει από τη δασκάλα ή τη μαμά και μετά εκείνη θα λύσει το θέμα σαν ουδέτερος μεσάζον.

Θα μου πείτε, αυτό δεν συμβουλεύουν οι ειδικοί; Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια στη στάση αυτή που διαφοροποιεί τις συμβουλές των ειδικών: το παιδί απευθύνεται στον ενήλικα και εκείνος λύνει το πρόβλημα. Ουσιαστικά δηλαδή, το παιδί δεν λύνει το ίδιο το πρόβλημα, αλλά έχει μια πιο παθητική στάση και πιο εξαρτημένη από την παρέμβαση του ενήλικα.

Αυτό όμως που επιθυμούμε, είναι ναι μεν το παιδί να γνωρίζει από τον ενήλικα τι πρέπει να κάνει σε κάθε περίπτωση, ποιο είναι το σωστό και ποιο το λάθος, πώς πρέπει να συμπεριφερθεί, αλλά η αντιμετώπιση του προβλήματος να γίνεται από το ίδιο. Έτσι μαθαίνει πως είναι ικανό και να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα μόνο του, αλλά και να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Τους δίνουμε λοιπόν τα κατάλληλα εφόδια και τα αφήνουμε να κατακτήσουν αυτή την τόσο σημαντική για όλη τους τη ζωή δεξιότητα, την επίλυση προβλημάτων (problem solving).

Ο ρόλος μας δεν είναι να υπερασπιστούμε εμείς το συμφέρον ή τα θέλω του παιδιού, αλλά να το βοηθήσουμε να μάθει να διεκδικήσει αυτό που επιθυμεί, τον τρόπο με τον οποίο θα το κάνει, αλλά και τι μπορεί να κάνει σε περίπτωση που πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Η επίλυση προβλημάτων, είναι μία δεξιότητα που καλλιεργείται στα παιδιά (ακόμα και από την ηλικία των δύο ετών) με τους εξής τρόπους :

Μικρές συμβουλές

ενθαρρύνετε το παιδί να εκφράσει το ίδιο τι θέλει, βοηθώντας το με κάποια παραδείγματα προτάσεων που μπορεί να χρησιμοποιήσει σε κάθε περίσταση. Στην αρχή μπορείτε να το κάνετε μαζί για να του το δείξετε με το δικό σας παράδειγμα.

Μην ξεχνάτε να το επιβραβεύετε. Ακόμα κι αν δεν τα καταφέρει, μπορεί να αποθαρρυνθούν και να θεωρήσουν ανώφελο το ότι προσπάθησαν από μόνα τους το να διεκδικήσουν κάτι. Για αυτό είναι σημαντικό να τα επιβραβεύσετε και μόνο που έκαναν αυτή την προσπάθεια ακόμα και αν δεν κατάφεραν αυτό που ήθελαν. Με αυτό το τρόπο μαθαίνουν ότι κάποιες φορές ακόμα και αν προσπαθήσουν πολύ, μπορεί να μην έχουν αυτό που θέλουν - αλλά το γεγονός ότι προσπάθησαν, είναι πάρα πολύ θετικό από μόνο του και θα τα κάνει να ξαναπροσπαθήσουν στο μέλλον.

Αν θέλει ένα παιχνίδι που το έχει ένα άλλο παιδί, δώστε του επιλογές για κάποιο άλλο παιχνίδι με το οποίο θα μπορούσε να παίξει ή για κάτι άλλο που άλλο θα μπορούσε να κάνει. Βοηθήστε το να δει πως σε διάφορες καταστάσεις, μπορεί να τις αντιμετωπίσει με αρκετούς τρόπους. Πάντα υπάρχουν επιλογές.

Στην περίπτωση που έχει καταστραφεί ή χαθεί κάτι, για παράδειγμα η ζωγραφιά του, η λύπη και η ταραχή του αναμφίβολα θα είναι πιο έντονες. Πείτε του πόσο πολύ σας άρεσε η ζωγραφιά του -αν φυσικά την έχετε δει- και βοηθήστε το να ξεπεράσει τη λύπη του. Δεν πειράζει, είναι κάτι που μπορείς να ξαναφτιάξεις. Αν πάλι κάποιο παιχνίδι του έχει χαθεί, μπορείτε να το ψάξετε μαζί, αλλά και να του μάθετε να προνοεί για να μην ξανασυμβεί κάτι τέτοιο. Να έχει για παράδειγμα μια συγκεκριμένη θέση για την αποθήκευση των παιχνιδιών του, ή μια δική του θέση στο σχολείο.

Βιβλιογραφία

Φράγκου Χ. Ψυχοπαιδαγωγική, Εκδόσεις Gutenberg

Γεώργας Δ., Μπεζεβέγκης Η., Γιώτσα Α. (2008) Σχέσεις σχολείου – οικογένειας Σχολές Γονέων, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Γενική Γραμματεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων

Πυργιωτάκης Ι., (2011) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, Εκδόσεις Πεδίο

Ρήγα, Β. (2004). Η Σωματική Έκφραση στο Νηπιαγωγείο και στο Δημοτικό Σχολείο. Αθήνα: Τυπωθήτω

Fontana, D. (1996). Ψυχολογία για εκπαιδευτικούς. (Μ. Λώμη, Μεταφρ.) Αθήνα: Σαββάλας.

Παιδαγωγική ψυχολογία (4η εκδ.). Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. 58 Κοκκίδου, Μ. (2014).

Χατζησαββίδης, Σ. (2002). Η γλωσσική αγωγή στο Νηπιαγωγείο. Δραστηριότητες για την καλλιέργεια της επικοινωνιακής ικανότητας και του γραμματισμού. Θεσσαλονίκη: Βάνιας