Καλό Πάσχα.

Το Πάσχα είναι γιορτή των Εβραίων και των Χριστιανών.

Είναι κινητή εορτή και ορίζεται την πρώτη Κυριακή μετά την εαρινή πανσέληνο, η οποία έρχεται μετά την 21η
Μαρτίου. Εάν η πανσέληνος πέσει Κυριακή, τότε το Πάσχα γιορτάζεται την επόμενη Κυριακή.

Το Πάσχα των Ιουδαίων

Η λέξη Πάσχα προέρχεται, από την εβραϊκή λέξη pasah που σημαίνει διάβαση. Το Εβραϊκό Πάσχα γιορτάζουν την απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας. Ήταν έθιμο με το οποίο γιόρταζαν τη διάβαση του Ήλιου από τον ισημερινό. Στοιχεία για το γιορτασμό του Πάσχα από τους Ιουδαίους, υπάρχουν στο Δευτερονόμιο. Στους Εβραίους, η εαρινή ισημερία ήταν η 1η
του Νισάν. Στις 10 του Νισάν όλες οι οικογένειες έπαιρναν ένα αρνί, το οποίο θυσίαζαν στις 14 του Νισάν στο ναό των Ιεροσολύμων.

Το αρνί που θυσιαζόταν έπρεπε να το φάνε όλο το ίδιο βράδυ. Κατά τη διάρκεια της γιορτής όλοι οι Εβραίοι φορούσαν παπούτσια οδοιπορίας για να συμβολίσουν τη φυγή. Εκτός από την απελευθέρωσή τους, οι Εβραίοι με διάφορα έθιμα γιόρταζαν με το Πάσχα την ανοιξιάτικη συγκομιδή.

Το Χριστιανικό Πάσχα

Οι Χριστιανοί το Πάσχα, γιορτάζουν την ανάσταση του Ιησού Χριστού και την διάβαση από το θάνατο στη ζωή. Το χριστιανικό Πάσχα, γιορτάζεται την Κυριακή μετά την πανσέληνο του Μαρτίου και διαρκεί δύο βδομάδες, από τη Κυριακή των Βαΐων μέχρι την Κυριακή του Θωμά. Στην πρώτη βδομάδα, που ονομάζεται Μεγάλη Εβδομάδα, υπάρχει η συνήθεια οι πιστοί να νηστεύουν και να παρακολουθούν τις ακολουθίες στην εκκλησία. Τη δεύτερη εβδομάδα, κυριαρχεί η χαρά και η διασκέδαση. Την Κυριακή του Πάσχα μετά την εκκλησιαστική λειτουργία, στρώνεται το πασχαλινό τραπέζι. Η γιορτινή ατμόσφαιρα επικρατεί μέχρι την Κυριακή του Θωμά, όπου γίνονται οι τελευταίες εορταστικές εκδηλώσεις.

Έθιμα

Ο Ιούδας

Τα έθιμα είναι πολλά για τη γιορτή αυτή. Την πρώτη μέρα στην Αγάπη θα κάψουν ομοίωμα του Ιούδα στην εκκλησία, αφού το τουφεκίσουν πρώτα πολλές φορές και το περιγελάσουν.

Ο Αμνός

Οι αμνοί είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του Πάσχα, καθώς συμβολίζουν το Χριστό. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είχε παρομοιάσει το Χριστό με τον "Αμνό του Θεού, ο οποίος θα πάρει μαζί του την αμαρτία του κόσμου". Το σούβλισμα του αρνιού το Πάσχα είναι ένα από τα παλαιότερα ελληνικά έθιμα και αποτελεί κατεξοχήν έθιμο της Ρούμελης και της Πελοποννήσου που έχει πια υιοθετηθεί σε όλη την Ελλάδα.

Ταξιδεύοντας όμως στην αρχαία Ελλάδα, συναντάμε και εκεί τον συμβολισμό του αμνού.
Η παράδοση απαιτούσε οι αρχαίοι Έλληνες, σαράντα ημέρες μετά τον θάνατο των συγγενών τους, να μαγειρεύουν δίπλα από τον τάφο αρνιά σε εστίες, καθώς πίστευαν ότι στο γεύμα που δίνεται μετά την ταφή και στο μνημόσυνο, συμμετέχει και ο ίδιος ο νεκρός. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, οι κλέφτες και οι αρματολοί, όταν έκαναν ανακωχή, σούβλιζαν αρνιά πιστεύοντας ότι ο τιμώμενος Χριστός θα χαρίσει την «ανάσταση» και στο πολύπαθο γένος τους.

Για τους Ιουδαίους, το αρνί σημαίνει το εξιλαστήριο θύμα. Για αυτό και ο Χριστός ονομάστηκε από τον Ιωάννη τον Προδρόμο ως ο «αμνός ο αίρων την αμαρτία του κόσμου».

Μετά την απελευθέρωση της χώρας από την Τουρκοκρατία, πολλές περιοχές της χώρας μας συνδυάζουν τον εορτασμό της Ανάστασης του Κυρίου με πυροτεχνήματα, κροτίδες και αναπαραστάσεις γεγονότων της εθνεγερσίας των Ελλήνων.

Ένα διαφορετικό Πάσχα στην Κέρκυρα…

Στις 9 το πρωί γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της Εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα, καθώς το 1574 οι Βενετσιάνοι απαγόρευσαν στους ορθοδόξους την περιφορά του την Μ. Παρασκευή, και από τότε οι Κερκυραίοι πραγματοποιούν την περιφορά μαζί με το Σεπτό Σκήνωμα του Αγίου. Είναι η πιο παλιά και πιο κατανυκτική Λιτανεία που βγαίνει σε ανάμνηση του θαύματος του Αγίου, που έσωσε τον Κερκυραϊκό λαό από την σιτοδεία.

Το Μεγάλο Σάββατο η Κέρκυρα ξυπνά νωρίς. Στις 6 το πρωί, στην Παναγία των Ξένων, μια εντυπωσιακή τρίκλιτη βασιλική Επτανησιακού ρυθμού, γίνεται η αναπαράσταση του σεισμού που κατά τις Γραφές ακολούθησε την Πρώτη Ανάσταση.

Στις 9 το πρωί στον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα ξεκινά η λιτανεία του Αγίου που καθιερώθηκε το 1550, όταν η Κέρκυρα σώθηκε από λιμό. Το παράδοξο εδώ είναι ότι γίνεται ταυτόχρονα και η περιφορά του Επιταφίου, αντίθετα από όλα τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας. Η περιφορά του επιταφίου το Μ. Σάββατο καθιερώθηκε ουσιαστικά τα χρόνια της Ενετοκρατίας, καθώς οι Ενετοί απαγόρευαν τις λιτανείες και τον Επιτάφιο μέσα στην πόλη.

Λίγες ώρες αργότερα, στις 11 το πρωί ο θρήνος δίνει τη θέση του στην πρώτη Ανάσταση. Με το σήμα της πρώτης Ανάστασης στις 12μμ, οι κάτοικοι της Κέρκυρας πετούν τεράστια κανάτια γεμάτα νερό – τους μπότηδες – από τα μπαλκόνια τους Μπότηδες,
ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στο χωρίον του Ευαγγελίου «Συ δε Κύριε Ανάστησόν με ίνα συντρίψω
αυτούς ως σκεύη κεραμέως»..

Το κερί του αρραβώνα

Ένα άλλο έθιμο που γινόταν παλαιότερα τις παραμονές του Πάσχα, ήταν ο αρραβωνιαστικός να στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του το πασχαλιάτικο κερί. Το κερί αυτό ζύγιζε περίπου μιάμιση οκά. Ήταν πολύ μακρύ και χειροποίητο. Πάνω στον πάτο του κεριού σε όλες τις στροφές, κάρφωναν φλουριά χρυσά ή ψεύτικα, ανάλογα με τα χρήματα που διέθετε ο αρραβωνιαστικός. Το κερί αυτό το σκέπαζαν όλο με ένα διαφανές άσπρο πέπλο για να φαίνονται τα φλουριά και η αρραβωνιαστικιά το κρατά την ανάσταση και δεν πρέπει να το χαλάσει μέχρι το γάμο.

Το τσούγκρισμα των αυγών

Κάθε χρόνο τη Μεγάλη Πέμπτη την ημέρα του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Χριστός πρόσφερε άρτο και κρασί ως συμβολισμό για το σώμα Του και το αίμα Του, έτοιμος να θυσιαστεί για να ελευθερώσει τον κόσμο από τα δεσμά της αμαρτίας, βάφουμε τα κόκκινα αυγά.

Το αυγό συμβολίζει τη γονιμότητα και τη δημιουργία, αλλά και την αναγέννηση του κόσμου και την ανανέωση της φύσης. Το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα του Χριστού όταν σταυρώθηκε.

Στην Καστοριά, λέγεται πως όταν αναστήθηκε ο Χριστός το είπαν σε μια γυναίκα η οποία δεν το πίστεψε και είπε: "Όταν τα αυγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός". Και αυτά έγιναν κόκκινα.

Ιδιαίτερη αξία, έχει το πρώτο αυγό που βάφεται. Σε πολλές περιοχές το ονομάζουν «Το Αυγό της Παναγία» και το φυλάνε στο εικονοστάσι για 1 χρόνο, πιστεύοντας πως αυτό το αυγό θα τους βοηθάει.

Σύμφωνα με την παράδοση το αυγό είναι σύμβολο ζωής και όπως σπάει κατά τη διαδικασία του τσουγκρίσματος, έτσι έσπασε και ο τάφος από τον οποίο βγήκε ο Χριστός.

Κάποια από τα έθιμα του τόπου μας δεν έχουν διατηρηθεί μέχρι σήμερα. Αυτό όμως που δεν αλλάζει, είναι ο οικογενειακός εορτασμός του Πάσχα.

Ας γιορτάσουμε λοιπόν κι εμείς το Πάσχα με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, γεμάτοι αγάπη και χαρά.

Καλό Πάσχα!

Πηγές:

http://www.kentrolaografias.gr/

Το Λύκειον των Ελληνίδων 100 χρόνια (2010)

Πολίτης Νικόλαος Γ. (2012) Παραδόσεις Εκδόσεις: Γράμματα

Τσάτσος Κωνσταντίνος, Βακαλόπουλος Απόστολος Ε, Γιαννόπουλος Περικλής (2000) Η ελληνική παράδοση Εκδόσεις: Ευθύνη